ครั้งแรกในไทย! อว.–มหิดล ผนึก เบทาโกร–NZeno พลิกโฉมนวัตกรรมระดับโลก วิจัยและพัฒนา “ไตหมู” สู่ “คน” ปักหมุด T-Xeno Hub ดันไทยสู่ศูนย์กลางการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์แห่งแรกในอาเซียน ขับเคลื่อน Wellness Economy
- เดินหน้าพัฒนาสุกรดัดแปลงพันธุกรรมเล้ยี งในสถานที่ปลอดเชื้อก่อโรคจำเพาะเพื่อการวิจัยปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ ตั้งเป้ายกระดับความพร้อมทางเทคโนโลยีภายใน 18 เดือน
- นับถอยหลังสู่ก้าวสำคัญของวงการแพทย์ขั้นสูง กับการผนึกกำลังจัดตั้งบริษัทร่วมทุน MU BioGro ขับเคลื่อนงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์จริง เพื่อแก้ปัญหาวิกฤตขาดแคลนอวัยวะบริจาคผ่านการปลูกถ่ายข้ามสายพันธุ์สร้างโอกาสใหม่ในการรักษาปลูกถ่ายไต และร่วมขับเคลื่อน Wellness Economy ของประเทศ
กรุงเทพฯ 16 พฤศจิกายน 2569 – กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) และมหาวิทยาลัยมหิดล ผสานความร่วมมือครั้งประวัติศาสตร์ร่วมกับ เบทาโกร และ บริษัท NZeno Limited (ประเทศนิวซีแลนด์) แถลงก้าวสำคัญของวงการแพทย์ขั้นสูง (Advanced Medicine) ด้วยเทคโนโลยีการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ (Xenotransplantation) จากสัตว์สู่คน ชูไฮไลต์การวิจัยและพัฒนาสุกรดัดแปลงพันธุกรรมเลี้ยงในสถานที่ปลอดเชื้อก่อโรคจำเพาะมุ่งเป้าสู่ความสำเร็จในการปลูกถ่าย “ไตหมู” เพื่อแก้ปัญหาวิกฤตขาดแคลนอวัยวะบริจาคและเพิ่มโอกาสรอดชีวิตให้ผู้ป่วย พร้อมจับมือจัดตั้ง บริษัท เอ็มยู ไบโอโกร จำกัด (MU BioGro Co., Ltd.) ขับเคลื่อนโครงการ T-Xeno Hub ให้ไทยก้าวสู่ศูนย์กลางการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์แห่งแรกในอาเซียน และเปิดประตูสู่เศรษฐกิจสุขภาวะระดับโลก (Wellness Economy) อย่างยั่งยืน
ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) กล่าวว่า ความมั่นคงทางสุขภาพคือรากฐานเศรษฐกิจของประเทศ ช่วยลดภาระงบประมาณรัฐและเพิ่ม ขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศ ซึ่งการพัฒนานวัตกรรมการแพทย์ขั้นสูงไม่ได้มุ่งเพียงมิติเศรษฐกิจ แต่คือวาระสำคัญใน การช่วยชีวิตคนไทย ยกระดับคุณภาพชีวิต และสร้างโอกาสการรักษาที่เท่าเทียม โดยมีมหาวิทยาลัยเป็นกลไกขับเคลื่อนหลัก กระทรวง อว. จึงมุ่งยกระดับบทบาทมหาวิทยาลัยไทยไม่ให้จำกัดอยู่เพียงการผลิตบัณฑิต แต่ต้องก้าวขึ้นเป็น “Mastery Platform” แกนกลางของ Mastery Ecosystem ที่เชื่อมโยงวิทยาศาสตร์ขั้นสูงสู่นวัตกรรมเชิงลึก (Deep Tech) เพื่อเปลี่ยนไทย จากผู้ซื้อเทคโนโลยี สู่ประเทศที่วิจัย พัฒนา และสร้างนวัตกรรมขั้นสูงได้ด้วยตนเองในระยะยาว
ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน กล่าวเพิ่มเติมว่า ความร่วมมือด้านเทคโนโลยีการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ (Xenotransplantation) ของมหาวิทยาลัยมหิดลในครั้งนี้ ถือเป็นหมุดหมายเชิงยุทธศาสตร์ที่ตอบโจทย์นโยบาย MHESI Flagship ของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม อย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะเสาหลัก “SIAM MEDICA” ที่มุ่งสร้าง ความเป็นเลิศและความเชี่ยวชาญขั้นสูง (Mastery) ด้านเวชศาสตร์และการแพทย์ (Medicine & Scientific Wellness) อุปกรณ์ และเครื่องมือแพทย์ (Medical Devices) ตลอดจนการบำบัดรักษาขั้นสูง (Advanced Therapy Medicinal Products: ATMP) ซึ่งการขับเคลื่อนโครงการ T-Xeno Hub สะท้อนถึงการผนึกกำลังร่วมกันระหว่างสถาบันอุดมศึกษา ภาคอุตสาหกรรม และ พันธมิตรระดับโลก ในการนำ Deep Tech และนวัตกรรมมาขับเคลื่อนเศรษฐกิจสุขภาวะ (Wellness Economy) ให้เติบโตอย่าง มั่นคง พร้อมทั้งเปิดประตูสู่นวัตกรรมการรักษาใหม่เพื่อคืนความหวังและเพิ่มโอกาสรอดชีวิตให้แก่ผู้ป่วยไทยในอนาคต
ด้าน ศาสตราจารย์ นายแพทย์ปิยะมิตร ศรีธรา อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า การพัฒนางานวิจัยให้เกิด ประโยชน์ต่อสังคมเป็นทิศทางสำคัญของมหาวิทยาลัย ภายใต้วิสัยทัศน์ Real World Impact ที่มุ่งเปลี่ยนองค์ความรู้และความ เชี่ยวชาญทางวิชาการให้เป็นผลลัพธ์ที่ตอบโจทย์ปัญหาจริง โดยเฉพาะการพัฒนาองค์ความรู้และเทคโนโลยีทางการแพทย์เพื่อเพิ่ม โอกาสให้ประชาชนเข้าถึงการรักษาได้มากขึ้น ทั้งนี้ หนึ่งในความท้าทายสำคัญของระบบสาธารณสุขไทยคือการขาดแคลนอวัยวะ สำหรับการปลูกถ่าย โดยประเทศไทยมีผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังกว่า 110,000 ราย ขณะที่ข้อมูลในปี 2567 ระบุว่า มีผู้ที่เข้าเกณฑ์การ ปลูกถ่ายไตราว 23,000 ราย แต่ได้รับการปลูกถ่ายไตเพียง 989 รายเท่านั้น ส่งผลให้ผู้ป่วยที่รอรับการปลูกถ่ายไตอาจต้องรออวัยวะ นานกว่า 5 ปี และมีผู้ป่วยจำนวนมากเสียชีวิตก่อนที่จะได้รับการปลูกถ่ายไต นอกจากผลกระทบต่อชีวิตผู้ป่วยแล้ว การรักษาผู้ป่วย ที่จำเป็นต้องได้รับการบำบัดทดแทนไตยังสร้างภาระค่าใช้จ่ายให้แก่ระบบสาธารณสุข โดยค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องภายใต้ระบบ หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ อยู่ที่ประมาณ 36,678 ล้านบาทต่อปี สถานการณ์ดังกล่าวจึงสะท้อนถึงความจำเป็นในการพัฒนาองค์ ความรู้และเทคโนโลยีทางการแพทย์ขั้นสูง เพื่อเพิ่มทางเลือกในการรักษา ลดข้อจำกัดด้านการเข้าถึงอวัยวะ และเสริมขีด ความสามารถของประเทศไทยในการรับมือกับปัญหาสุขภาพในระยะยาว
“หนึ่งในแนวทางที่ได้รับความสนใจในระดับนานาชาติ คือ Xenotransplantation หรือการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ ซึ่งเป็นการศึกษาการนำอวัยวะจากสัตว์ โดยเฉพาะสุกรที่ผ่านการดัดแปลงพันธุกรรม มาใช้ในการปลูกถ่ายให้มนุษย์ เนื่องจากสุกรมี ขนาดอวัยวะและลักษณะทางสรีรวิทยาบางประการที่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีดังกล่าวยังต้องผ่านการศึกษาวิจัยและ ประเมินความปลอดภัยอย่างรอบด้าน มหาวิทยาลัยมหิดล โดยคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ร่วมกับคณะสัตว แพทยศาสตร์ และคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล จึงเดินหน้าพัฒนา Thailand Xenotransplantation Hub หรือ T-Xeno Hub เพื่อวางรากฐานการวิจัยด้านการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ของประเทศไทย โดยมุ่งพัฒนาแพลตฟอร์มวิจัยสร้างสุกร ดัดแปลงพันธุกรรมปลอดเชื้อโรคจำเพาะทางการแพทย์ (Designated pathogen free, DPF) ผ่านการต่อยอดเทคโนโลยีการโคลน นิ่งสัตว์ การออกแบบพันธุกรรม และการควบคุมความปลอดภัยทางชีวภาพ พร้อมวางแผนดำเนินงานระยะแรกภายใน 18 เดือน ตั้ง เป้ายกระดับความพร้อมทางเทคโนโลยีจาก TRL 4 สู่ TRL 5 ควบคู่กับการถ่ายทอดองค์ความรู้จากผู้เชี่ยวชาญระดับนานาชาติ เพื่อ พัฒนาบุคลากรและเสริมขีดความสามารถด้านการวิจัยเทคโนโลยีการแพทย์ขั้นสูงของไทย”
ศาสตราจารย์ นายแพทย์ปิยะมิตร กล่าวต่อว่า ความพร้อมในการขับเคลื่อนครั้งนี้ มาจากจุดแข็งของมหาวิทยาลัยมหิดล ที่มีคณะสัตวแพทยศาสตร์ ซึ่งมีศักยภาพติดอันดับที่ 63 ของโลก และมีความเชี่ยวชาญด้านการโคลนนิ่งสัตว์มายาวนานกว่า 16 ปี ผสานกับคณะแพทยศาสตร์ทั้ง 2 แห่ง ทั้งคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล และคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ซึ่งต่างมี ประสบการณ์และความเชี่ยวชาญระดับแนวหน้าของประเทศในด้านการปลูกถ่ายไตและการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคไตมาอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม การจะยกระดับงานวิจัยขั้นสูงนี้ให้ก้าวพ้นห้องปฏิบัติการไปสู่การผลิตและนำไปใช้จริงได้อย่างปลอดภัยนั้น การ ขับเคลื่อน T-Xeno Hub ให้เกิดความก้าวหน้าอย่างเป็นรูปธรรม จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างภาครัฐ สถาบันการศึกษา และภาคอุตสาหกรรม ตามแนวทาง Triple Helix โดยมหาวิทยาลัยมหิดลได้ร่วมมือกับ บริษัท เบทาโกร จำกัด (มหาชน) เพื่อผสาน องค์ความรู้ด้านการวิจัยของมหาวิทยาลัย เข้ากับศักยภาพด้านการผลิตและโครงสร้างพื้นฐานของภาคเอกชน ในการสนับสนุนการ พัฒนาระบบการผลิตสุกรปลอดเชื้อก่อโรคจำเพาะ ควบคู่กับการจัดตั้งบริษัท MU BioGro ให้เป็นกลไกเชื่อมโยงงานวิจัยกับ ภาคอุตสาหกรรม ตั้งแต่การพัฒนาเทคโนโลยีและกระบวนการผลิต ไปจนถึงการต่อยอดสู่นวัตกรรมทางการแพทย์ นอกจากนี้ยัง ร่วมมือกับบริษัท NZeno ประเทศนิวซีแลนด์ เพื่อเสริมความแข็งแกร่งด้านเทคโนโลยีและองค์ความรู้เฉพาะทางสำหรับการพัฒนา Xenotransplantation โดยนำความเชี่ยวชาญจากต่างประเทศมาสนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยีสุกรดัดแปลงพันธุกรรมและ กระบวนการวิจัยที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนถ่ายทอดองค์ความรู้และพัฒนาศักยภาพทีมวิจัยไทย เพื่อวางรากฐานสู่การศึกษาวิจัยด้านการ ปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ในมนุษย์ภายใต้หลักเกณฑ์ด้านความปลอดภัยที่เกี่ยวข้องในอนาคต
“ความร่วมมือแบบ Triple Helix ระหว่างภาครัฐ สถาบันการศึกษา และภาคอุตสาหกรรม ทั้งในและต่างประเทศ ในการ ขับเคลื่อน T-Xeno Hub ครั้งนี้ จะเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาเทคโนโลยีการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ของประเทศไทย เพื่อเพิ่มแหล่งอวัยวะทางเลือก เพิ่มโอกาสรอดชีวิตและยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ตลอดจนลดภาระค่าใช้จ่ายของระบบ สาธารณสุขในระยะยาว ซึ่งสะท้อนความมุ่งมั่นของมหาวิทยาลัยมหิดลในการพัฒนางานวิจัยเพื่อประโยชน์ต่อสังคม”
ด้าน นายวสิษฐ แต้ไพสิฐพงษ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เบทาโกร จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า การ พัฒนา Xenotransplantation เป็นตัวอย่างของการต่อยอดความเชี่ยวชาญจากภาคอุตสาหกรรมสู่การพัฒนาเทคโนโลยีทาง การแพทย์ขั้นสูง สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของเบทาโกรในการขยายบทบาทจากการสร้างความมั่นคงทางอาหาร (Food Security) สู่ การสร้างคุณค่าเพื่อชีวิตที่ยั่งยืน (Sustainable Life ) โดยมุ่งนำศักยภาพและองค์ความรู้จากอุตสาหกรรมปศุสัตว์มาสนับสนุน งานวิจัยที่มีศักยภาพในการสร้างประโยชน์ต่อสังคม โดยเบทาโกรมองเห็นความสำคัญของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบ การผลิตที่ได้มาตรฐาน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้งานวิจัยเทคโนโลยีการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์สามารถเดินหน้าต่อไปได้ อย่างเป็นระบบ
"ด้วยประสบการณ์กว่า 59 ปี ในธุรกิจเกษตรอุตสาหกรรมและอาหารครบวงจร เบทาโกรพร้อมนำความเชี่ยวชาญด้าน การจัดการฟาร์ม ระบบฟาร์มปศุสัตว์ปลอดเชื้อ (Specific Pathogen-Free: SPF) รวมถึงระบบควบคุมคุณภาพและความปลอดภัย ทางชีวภาพ (Biosecurity) มาสนับสนุนการพัฒนาระบบการผลิตสุกรปลอดเชื้อก่อโรคจำเพาะ (Designated Pathogen- Free: DPF) ร่วมกับมหาวิทยาลัยมหิดลและพันธมิตรด้านเทคโนโลยี โดยหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของความร่วมมือครั้งนี้ คือ การ พัฒนาศูนย์ผลิตสุกรทางการแพทย์มาตรฐาน DPF ณ มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตกาญจนบุรี ซึ่งคาดว่าจะดำเนินการแล้วเสร็จ ภายในระยะเวลา 18 เดือน เพื่อรองรับการเลี้ยงสุกรภายใต้ระบบควบคุมและมาตรฐานความปลอดภัยทางชีวภาพที่เหมาะสมกับ งานวิจัย โดยต้องอาศัยการจัดการสภาพแวดล้อม การควบคุมคุณภาพ และการเฝ้าระวังเชื้อก่อโรคอย่างเป็นระบบสำหรับการ พัฒนาเทคโนโลยี Xenotransplantation ในระยะต่อไป ซึ่งความร่วมมือครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของภาคเอกชนในการร่วม ลงทุน และสร้างขีดความสามารถใหม่ให้กับประเทศ ไม่ใช่เพียงการสนับสนุนงานวิจัยในระยะเริ่มต้น แต่เป็นการร่วมวางรากฐาน เพื่อให้อนาคตคนไทยสามารถเข้าถึงการรักษาขั้นสูงได้อย่างทั่วถึงและเท่าเทียม" นายวสิษฐ กล่าวทิ้งท้าย
Mr. Peter Lai ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท NZeno Limited ประเทศนิวซีแลนด์ กล่าวว่า NZeno เป็นบริษัท เทคโนโลยีชีวภาพที่เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาสุกรสำหรับการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ โดยมีความเชี่ยวชาญด้านการปรับแต่ง พันธุกรรมเซลล์สุกร การพัฒนาสุกรดัดแปลงพันธุกรรม และระบบการเลี้ยงสุกรปลอดเชื้อโรคจำเพาะ (DPF) เพื่อพัฒนาแหล่ง อวัยวะที่มีศักยภาพสำหรับการปลูกถ่ายในมนุษย์ โดยบริษัทมีประสบการณ์ด้านการพัฒนาสุกรในระบบ DPF ในประเทศนิวซีแลนด์ มาอย่างต่อเนื่อง และมีความร่วมมือด้านเทคโนโลยีกับพันธมิตรในต่างประเทศ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการนำองค์ความรู้เฉพาะทาง มาสนับสนุนการพัฒนา T-Xeno Hub โดยหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของการพัฒนาเทคโนโลยี Xenotransplantation คือการ เตรียมเซลล์ต้นแบบที่มีคุณภาพและเหมาะสมสำหรับการวิจัยทางการแพทย์ หรือ Medical-grade Cell Line ซึ่ง NZeno จะมี บทบาทในการถ่ายทอดเทคโนโลยีและสนับสนุนการส่งมอบเซลล์ดังกล่าว เพื่อใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการพัฒนาสุกรดัดแปลงพันธุกรรม สำหรับงานวิจัยด้านการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามชนิด ควบคู่กับการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการพัฒนาสุกรและการควบคุมมาตรฐาน ความปลอดภัยทางชีวภาพ โดยเฉพาะการเลี้ยงสุกรในระบบ DPF ซึ่งต้องมีการเฝ้าระวังและตรวจสอบเชื้อก่อโรคอย่างเป็นระบบ เพื่อลดความเสี่ยงด้านการติดเชื้อที่อาจเกี่ยวข้องกับการนำเซลล์ เนื้อเยื่อ หรืออวัยวะจากสุกรมาใช้ในมนุษย์
“NZeno เชื่อมั่นว่าความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยมหิดลและพันธมิตรไทย จะเป็นโอกาสสำคัญในการนำองค์ความรู้และ เทคโนโลยีมาต่อยอดภายในประเทศ โดยเป้าหมายไม่ใช่เพียงการถ่ายทอดเทคโนโลยีจากต่างประเทศ แต่คือการร่วมกันสร้างความ เชี่ยวชาญและขีดความสามารถด้านการวิจัย เพื่อวางรากฐานให้ประเทศไทยสามารถพัฒนาเทคโนโลยี Xenotransplantation ได้ อย่างเป็นระบบผ่านการศึกษาวิจัยและประเมินความปลอดภัยอย่างสูงสุด”